Czynny żal - czym jest i kiedy go stosować?

Czynny żal - czym jest i kiedy go stosować?

W polskim prawodawstwie czynny żal został dobrze umocowany w Kodeksie karnym. Co ciekawe, mogą z niego skorzystać także przedsiębiorcy, którzy zalegają fiskusowi z zapłatą podatku.

Z artykułu dowiesz się między innymi:
✔ czym jest czynny żal;
✔ jak rozmawiać z trudnym klientem;
✔ w jakiej formie go złożyć i do kiedy.

Czym jest czynny żal?

Jest to forma skruchy, którą - wbrew obiegowej opinii - można odnieść nie tylko do przestępstw. Definicja jest bardzo szeroka i mieszczą się w niej też przestępcy podatkowi. Obowiązujące w Polsce prawo w swojej intencji nie skupia się na wymierzaniu kar, ale na ściąganiu zaległości finansowych.

Taka furtka często pozwala skorzystać z instytucji czynnego żalu, czyli dobrowolnym zawiadomieniu Urzędu Skarbowego o popełnieniu wykroczenia lub przestępstwa podatkowego jeszcze przed tym, jak sama skarbówka określi przedsiębiorcę właśnie w ten sposób.

Trudno o jednoznaczne określenie, kiedy stajemy się przestępcą podatkowym. Czasem wystarczy omyłkowe zaniechanie, z którego właściciel firmy zda sobie sprawę po terminie, w jakim musiał uiścić zapłatę. W takiej sytuacji pomaga czynny akt żalu.

Treść czynnego żalu

Z napisaniem dokumentu nie można zwlekać i liczyć na to, że nasz błąd rozejdzie się po kościach lub pozostanie niezauważony. Czynny żal zadziała tylko wtedy, gdy Urząd Skarbowy nie wie o naszym zaniechaniu. Dużą rolę odgrywa też protokół.

W końcowej części dokumentu dobrze jest zawrzeć deklarację, kiedy brakujące zależności zostaną uiszczone. Jeśli przedsiębiorca pominął termin płatności, kwota powinna być uwzględniona o odsetki, o których wysokości poinformuje Urząd Skarbowy.

Można też wyrazić skruchę, informując o tym, że mimo tego, iż działalność prowadzimy od wielu lat, przeoczenie zdarzyło się po raz pierwszy. Oczywiście, firma wyraża ubolewanie z tego powodu i dołoży wszelkich starań, aby przeoczenie nigdy więcej się nie powtórzyło.

W jakiej formie składa się czynny żal?

Dużą ciekawostką w polskim systemie prawnym jest to, że czynny żal może zostać złożony zarówno w formie ustnej, jak i pisemnej i elektronicznej. W dwóch pierwszych sytuacjach jest on potwierdzony odpowiednim protokołem. Nie trzeba też wnosić opłaty skarbowej. Decydując się na wersję elektroniczną, trzeba wykonać tę czynność poprzez e-PUAP.

Nie istnieje urzędowy wzór, ale pismo powinno być możliwie jak najbardziej precyzyjne. Nie może zabraknąć danych teleadresowych oraz numeru identyfikacji podatnika, jak i występującego z intencją czynnego żalu, podatnika (PESEL). W dobrym takcie jest też możliwie jak najszersze opisanie informacji o popełnionym czynie oraz o okolicznościach, które doprowadziły do uchybienia. Jeśli czyn wynikał z błędu na przykład pracownika, powinien on zostać wymieniony w piśmie z imienia i nazwiska.

Decydując się na osobistą wizytę w Urzędzie Skarbowym, warto wymienić okoliczności łagodzące, które zaważyły na tym, że doszło do przeoczenia. Po wyrażeniu czynnego żalu, chcąc mieć „gwarancję”, że został on złożony, trzeba pamiętać o tym, że należy nam się protokół, który będzie zawierał najważniejsze informacje, wliczając w to datę i godzinę przyznania się do przeoczenia przez przedsiębiorcę.

Termin złożenia czynnego żalu

Nie ma ustawowo przewidzianego terminu, jednak obowiązuje tutaj bardzo prosta zasada: im szybciej, tym lepiej. Obowiązujące przepisy prawa (artykuł 296 Kodeksu karnego) dość precyzyjnie informuje o tym, że czynny żal zadziała tylko wtedy, jeśli Urząd Skarbowy jeszcze nie wie o wykroczeniu.

Jeśli więc przeoczenie powstało na przykład w pierwszych dniach miesiąca, nie ma co zwlekać i lepiej załatwić sprawę od razu, bez czekania na to, czy Skarbówka wyłapie nasze przeoczenie, czy może jednak nam się „upiecze”. Jeśli US zareaguje przed nami, o warunkowe umorzenie będzie o wiele trudniej.

W takiej sytuacji ruszy już cała machina biurokracji i pomyłkę w finansach przedsiębiorstwa będzie o wiele trudniej naprostować. Możliwe koszty, jakie firma będzie musiała ponieść, mogą też być o wiele wyższe, niż w sytuacji, kiedy skorzystamy z aktu czynnego żalu.


Wzory dokumentu czynnego żalu w formacie DOCX i PDF znajdują się poniżej:
Wersja 1:
Wersja 2:

Poradnik o pisaniu biznesplanu

Poradniki ALEO.com - ikona
Zespół ALEO.com przygotował kolejny poradnik, w którym tym razem skupiliśmy się na wszystkich aspektach zakładania własnej firmy. Poruszamy w nim takie kwestie jak:
• wybór formy prowadzenia działalności gospodarczej oraz najważniejsze cechy każdej z nich;
• aspekty prawne funkcjonowania firmy, takie jak kwestie podatkowe czy zatrudnianie pracowników;
• kwestie zmian w polskim systemie podatkowym, wprowadzone przez tak zwany "Polski Ład".

E-book dostępny jest dla wszystkich użytkowników naszego serwisu.
Wszystkie nasze artykuły blogowe wyjaśniające wątpliwości związane z zakładaniem własnej firmy znajdziecie na naszym blogu, w zakładce Założenie firmy.

Poprzednie e-booki wciąż są dostępne w części contentowej ALEO.com, w sekcji Poradniki.

Czytaj także

Jakie podatki płaci przedsiębiorca?

Jakie podatki płaci przedsiębiorca?

Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z obowiązkiem płacenia i rozliczania odpowiednich podatków. Dlatego zanim zarejestrujesz działalność, sprawdź podstawowe zasady opodatkowania przedsiębiorców.

Zwolnienie z podatku VAT w 2020 r. – o czym warto wiedzieć?

Zwolnienie z podatku VAT w 2020 r. – o czym warto wiedzieć?

Chcesz poznać bieżące zwolnienia z podatku VAT? Nie wiesz, czy w 2020 roku możesz ubiegać się o przedmiotowe zwolnienie z VAT-u w myśl art. 43? A może zastanawiasz się nad zwolnieniem podmiotowym VAT? Przeczytaj wskazówki na temat VAT-u na 2020 rok!

Interpretacje podatkowe – kiedy przepisy wymagają doprecyzowania?

Interpretacje podatkowe – kiedy przepisy wymagają doprecyzowania?

Interpretacje podatkowe to mechanizm, po który sięga coraz więcej Polaków. Tym rozwiązaniem zainteresowani są w szczególności przedsiębiorcy, dokonujący poważnych transakcji, powodujących powstawanie znacznych zobowiązań podatkowych. Interpretacje nie tylko wyjaśniają różnego rodzaju zawiłości prawne, ale również dają podatnikom pewność, że nie dotkną ich żadne negatywne konsekwencje określonego zachowania.