Czym jest zakaz konkurencji?

Czym jest zakaz konkurencji?

W naszym najnowszym wpisie pochylamy się nad tematem zakazu konkurencji. Czym jest i jakie grożą konsekwencje jego złamania? Na te i inne pytania odpowiadamy w najnowszym wpisie.

Z artykułu dowiesz się między innymi:
✔ jaka jest definicja zakazu konkurencji;
✔ jaki jest zakres zakazu konkurencji;
✔ co powinna zawierać umowa o zakazie konkurencji.

Czym jest zakaz konkurencji?

Zakaz konkurencji to nic innego jak zobowiązanie pracownika wobec pracodawcy dotyczące tego, że nie podejmie prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani zatrudnienia w ramach stosunku pracy lub innego stosunku prawnego u podmiotu prowadzącego działalność konkurencyjną wobec pracodawcy.

Zakaz konkurencji w prawie pracy

Kwestie zakazu konkurencji reguluje art. 1011 Kodeksu pracy:

Kodeks pracy określa także obowiązek sporządzania umowy o zakazie konkurencji w formie pisemnej. Stanowi ona odrębny dokument.

Zakres zakazu konkurencji

W umowie o zakazie konkurencji warto wskazać działalność konkurencyjną, od której, w czasie trwania stosunku pracy, pracownik będzie się powstrzymywał. Jeśli zakaz ma obejmować uzgodniony przez strony obszar, powinien on być również określony w umowie.

Przepisy kodeksu pracy nie przewidują żadnych dodatkowych świadczeń dla pracownika z tytułu umownego zakazu prowadzenia przez niego działalności konkurencyjnej w czasie trwania stosunku pracy (są one jednak dopuszczalne, postanowienia umowy w tym zakresie jako korzystniejsze od przepisów prawa pracy będą wiążące).

Inaczej sytuacja przedstawia się w sytuacji zakazu konkurencji obowiązującego już po ustaniu stosunku pracy. W przypadku takiej umowy, pod rygorem jej nieważności, trzeba określić czas trwania zakazu konkurencji i wysokość należnego pracownikowi odszkodowania. Będzie ono należne przez cały czas obowiązywania umowy, bez względu na to, czy pracownik w czasie trwania zakazu prowadzenia działalności konkurencyjnej podejmie inną, nie konkurencyjną pracę. Znaczenia dla zobowiązania pracodawcy nie będzie miało także wynagrodzenie osiągane z tytułu tej pracy.

Wysokość i sposób wypłaty odszkodowania, jakie należy się pracownikowi, regulują obie strony zawierające umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Zgodnie z zapisami Kodeksu pracy minimalne odszkodowanie nie może być jednak niższe od 25% wynagrodzenia otrzymywanego przed ustaniem stosunku pracy. Odszkodowanie może zostać wypłacone jednorazowo w formie zryczałtowanej w miesięcznych ratach.

Brak określenia odszkodowania w umowie nie powoduje jej automatycznej nieważności.

Jakie są skutki naruszenia zakazu konkurencji?

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 1 lipca 1998 roku, jeśli pracownik naruszył zakaz konkurencji, pracodawca ma prawo wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę bez wypowiedzenia, bez względu na to, czy zawarł z pracownikiem umowę o zakazie konkurencji, czy nie, zwłaszcza, jeśli zostanie ono zakwalifikowane jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i spowodowało poważne zagrożenie interesów i praw pracodawcy.

Za naruszenie zakazu konkurencji grozi nie tylko utrata pracy, ale także odpowiedzialność materialna. Zgodnie z przepisami zawartymi w art. 1011 § 2 Kodeksu pracy, pracodawca, który poniósł szkodę wskutek naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji przewidzianego w umowie, może dochodzić od pracownika wyrównania tej szkody na zasadach określonych w przepisach.

Wyrok ten nie ma jednak zastosowania w sytuacji, gdy zajdzie konieczność naprawienia szkody wynikłej z naruszenia zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Wszelkie kwestie dotyczące tej kwestii, nieujęte w Kodeksie pracy, są regulowane przez Kodeks cywilny.

Podsumowując, pracodawca może w przypadku złamania zakazu konkurencji zażądać od pracownika odszkodowania przy spełnieniu łącznie następujących warunków:

  • pracodawca poniósł szkodę w wyniku naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji;
  • pracownik ponosi winę za wyrządzenie pracodawcy szkody;
  • szkoda jest normalnym następstwem naruszenia zakazu konkurencji.

Umowa o zakazie konkurencji

Umowa o zakazie konkurencji, zwana również klauzulą umowną lub klauzulą lojalnościową, może dotyczyć:

  • okresu wykonywania pracy u danego pracodawcy - nie wprowadzono w tej kwestii żadnych ograniczeń, pracodawca może zawrzeć taką umowę z każdym pracownikiem;
  • jak i okresu po rozwiązaniu stosunku pracy - zakaz może dotyczyć jedynie tych pracowników, którzy mieli dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2010 roku, umowę taką należy formułować na podstawie kilku zasad, takich jak:

  • pracodawca zobowiązany jest do dokładnego określenia i wypełnienia treścią zakazu konkurencji, gdyż brak sprecyzowania warunków może spowodować nieważność umowy o zakazie konkurencji;
  • pracodawca zobligowany jest do ustalenia granic, w których pracownik ma swobodę działania po zakończeniu współpracy;
  • zakres zakazu konkurencji może być skonkretyzowany w odniesieniu do zadań wykonywanych przez podwładnego, szczególnie ważnych informacji, jakie uzyskiwał lub rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę.

Zgodnie z zapisami Konstytucji RP, pracodawca nie może zabronić pracownikowi jakiejkolwiek działalności zarobkowej lub zawodowej, gdyż wiązałoby się to z ograniczeniem wolności wyboru i wykonywaniem zawodu, a także wyborem miejsca pracy i wolności działalności gospodarczej, które są standardami gwarantowanymi przez art. 20 i art. 65 Konstytucji.

Zakaz konkurencji można także rozpatrywać z perspektywy czynów nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, czynami takimi są w szczególności:

  • wprowadzające w błąd oznaczenie przedsiębiorstwa;
  • fałszywe lub oszukańcze oznaczenie pochodzenia geograficznego towarów lub usług;
  • wprowadzające w błąd oznaczenie towarów lub usług;
  • naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa;
  • nakłanianie do rozwiązania lub niewykonania umowy;
  • naśladownictwo produktów;
  • pomawianie lub nieuczciewe zachwalania;
  • utrudnianie dostępu do rynku;
  • przekupstwo osoby pełniącej funkcję publiczną;
  • nieuczciwa lub zakazana reklama;
  • organizowanie sprzedaży lawinowej;
  • prowadzenie lub organizowanie działalności w systemie konsorcyjnym.

Jest to katalog otwarty.

Podsumowanie

Pracodawca ma prawo podpisać z pracownikiem umowę o zakazie konkurencji, która może obowiązywać w trakcie trwania stosunku pracy, ale również po jego ustaniu. Należy w tym celu spisać umowę, w której należy określić szczegóły takiego zakazu, jak na przykład odszkodowanie na rzecz pracownika z tego tytułu. Jest to zarazem bardzo poważne narzędzie pracodawcy w walce z ewentualnymi nieuczciwymi pracownikami.

Adres URL grafiki: https://unsplash.com/photos/64YrPKiguAE

Poradnik o pisaniu biznesplanu

Poradniki ALEO.com - ikona
Zespół ALEO.com przygotował kolejny poradnik, w którym tym razem skupiliśmy się na wszystkich aspektach zakładania własnej firmy. Poruszamy w nim takie kwestie jak:
• wybór formy prowadzenia działalności gospodarczej oraz najważniejsze cechy każdej z nich;
• aspekty prawne funkcjonowania firmy, takie jak kwestie podatkowe czy zatrudnianie pracowników;
• kwestie zmian w polskim systemie podatkowym, wprowadzone przez tak zwany "Polski Ład".

E-book dostępny jest dla wszystkich użytkowników naszego serwisu.
Wszystkie nasze artykuły blogowe wyjaśniające wątpliwości związane z zakładaniem własnej firmy znajdziecie na naszym blogu, w zakładce Założenie firmy.

Poprzednie e-booki wciąż są dostępne w części contentowej ALEO.com, w sekcji Poradniki.

Czytaj także

Jakie podatki płaci przedsiębiorca?

Jakie podatki płaci przedsiębiorca?

Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z obowiązkiem płacenia i rozliczania odpowiednich podatków. Dlatego zanim zarejestrujesz działalność, sprawdź podstawowe zasady opodatkowania przedsiębiorców.

Kiedy warto być podatnikiem VAT?

Kiedy warto być podatnikiem VAT?

W polskim prawie zagwarantowano podatnikom możliwość wyboru: czy zostać czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług czy skorzystać ze zwolnienia? Może ono jednak przysługiwać im tylko w ściśle określonych sytuacjach, a do tego w wielu przypadkach rejestracja jako czynny płatnik VAT jest obowiązkowa. W tym artykule wyjaśnimy kiedy warto, a kiedy nie opłaca się korzystać z takiej możliwości.

Zaliczka na podatek dochodowy - jak ją obliczyć?

Zaliczka na podatek dochodowy - jak ją obliczyć?

Od 2019 roku nastąpiły istotne zmiany w wyliczaniu podatku dochodowego. Na jakie rzeczy warto zwrócić uwagę, chcąc mieć pewność, że nasze obliczenia są poprawne i zgodne z obowiązującymi przepisami?

Jak wypełnić i rozliczyć deklarację PIT-11?

Jak wypełnić i rozliczyć deklarację PIT-11?

Na początku roku wszyscy zleceniodawcy i pracodawcy muszą przygotować, a następnie wysłać do urzędu skarbowego oraz pracowników wypełniony formularz PIT-11. Na jego podstawie pracownicy tworzą własne zeznanie podatkowe. W tym artykule wyjaśniamy, jak krok po kroku wypełnić i rozliczyć PIT-11.