Analiza sprawozdania finansowego w kilku krokach

Analiza sprawozdania finansowego w kilku krokach

Z artykułu Sprawozdanie finansowe, czyli drogowskaz w biznesie dowiedziałeś się, jakie są cechy i elementy sprawozdania finansowego.

Teraz chcemy pokazać, jak w prawidłowy sposób, bez specjalistycznej wiedzy analitycznej, odczytać zawarte w tych dokumentach informacje.

Pomoże Ci to w podjęciu decyzji o współpracy z daną firmą, a także da odpowiedź, czy warto udzielić kredytu kupieckiego Twojemu kontrahentowi.

Z artykułu dowiesz się:
✔ na co zwrócić uwagę w analizie rachunku zysków i strat,
✔ jakie elementy ze sobą porównywać,
✔ czy są składniki bilansu, które uchronią Cię przed ryzykiem.

Wszystkie złożone do KRS sprawozdania finansowe możesz bezpłatnie i bez logowania pobrać z Aleo.com.

Rachunek zysków i strat, czyli od czego zacząć analizę

Wartości, które odczytasz w rachunku zysków i strat (RZiS) świadczą o skali prowadzonej przez Twojego kontrahenta działalności oraz o tym, czy jest ona rentowna. Pamiętaj, że o ile dane w bilansie są wartościami na określony dzień, to liczby w RZiS to wartości wypracowane w określonym okresie (na przykład przez rok kalendarzowy).

RZiS występuje w dwóch wariantach, kalkulacyjnym i porównawczym. Drugi rodzaj pozwala na bardziej wnikliwą analizę.

O skali prowadzonej działalności najlepiej świadczy pierwsza pozycja RZiS, czyli suma przychodów ze sprzedaży. Porównanie obecnego RZiS z tym za poprzedni rok pozwoli ocenić, czy przedsiębiorstwo zwiększa wolumen sprzedaży, czy wręcz przeciwnie. Jeśli dysponujesz RZiS za minimum trzy kolejne lata obrotowe, to będziesz w stanie wyznaczyć trend poziomu sprzedaży Twojego kontrahenta.

Jednak samo zwiększanie poziomu sprzedaży to nie wszystko. Ważne jest też, aby za zwiększonymi przychodami rosła rentowność prowadzonej działalności.

Rachunek zysków i strat

Rentowność miarą skuteczności prowadzenia firmy

Rentowność wyznaczysz poprzez porównanie zysku do sumy przychodów. W RZiS odnajdziesz kilka pozycji zysku czy straty, najważniejsze z nich to zysk/strata ze sprzedaży oraz zysk/strata netto. Jeśli pozycje te przyjmują wartości ujemne, to znaczy, że Twój kontrahent osiągnął w danym roku stratę. Możliwa jest jednak sytuacja, w której spółka osiąga stratę ze sprzedaży oraz zysk netto. Może to oznaczać, że działalność prowadzona jest niezbyt efektywnie, a zysk netto mógł zostać wypracowany na zdarzeniach o jednorazowym charakterze np. poprzez wyprzedaż majątku spółki. W kolejnym roku będzie trudno o powtórzenie tego działania, a ponadto ograniczone zasoby trwałe przedsiębiorstwa mogą utrudnić, bądź wręcz uniemożliwić sprawne funkcjonowanie firmy.

Ten sam tok myślenia można zastosować w odwrotnej sytuacji. Nie przekreślaj zupełnie kontrahenta, który wypracowuje zysk ze sprzedaży (co pozytywnie świadczy o podstawowej działalności), ale ostatecznie wykazuje stratę. Może to wynikać ze zdarzenia, które już nie wystąpi, o ile zarządzająca spółką kadra wyciągnie wnioski i wprowadzi mechanizmy zapobiegające powtórzeniu danej sytuacji.

Porównanie analogicznych pozycji przychodowych i kosztowych z dwóch sprawozdań finansowych pozwoli uzyskać odpowiedź na pytanie, dlaczego analizowana przez Ciebie spółka radzi sobie lepiej lub gorzej niż rok wcześniej. Zwróć uwagę na pozycje, które zmieniają się niewspółmiernie bardziej od pozostałych. Zastanów się, czy zmiany te były bezpośrednim wynikiem jakości zarządzania przedsiębiorstwem, czy może kształtowały się na skutek czynników makroekonomicznych.

Rentowność miarą skuteczności prowadzenia firmy

Na bilans składają się aktywa (trwałe i obrotowe), które stanowią majątek firmy oraz pasywa (kapitały własne, zobowiązania długo- i krótkoterminowe), czyli źródła finansowania majątku. Najważniejszą zasadą świadczącą o prawidłowych proporcjach poszczególnych pozycji jest przyrównanie aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych (tak zwany wskaźnik płynności finansowej). Jeśli tych aktywów jest więcej, to zwiększa się szansa, że Twój kontrahent będzie w stanie zdobyć środki pieniężne, aby wywiązać się ze zobowiązań handlowych wobec Twojej firmy.

Zwróć uwagę na poszczególne pozycje bilansu i oceń ich jakość.

Posiadanie przez spółkę rzeczowych aktywów trwałych o znacznej wartości sprawia, że jest ona w pewien sposób zakorzeniona, co zwiększa poczucie stabilności. Firmy bez majątku rzeczowego nazywa się niekiedy mianem „walizkowych”, taką działalność można z dnia na dzień przenieść do innego podmiotu, a zostaną po niej jedynie niezapłacone rachunki.

Warto też zwrócić uwagę na duże pozycje aktywów finansowych. Są to głównie udziały posiadane w innych podmiotach lub udzielone im pożyczki. Bez szczegółowych informacji dotyczących tych podmiotów i ich kondycji finansowej nie jesteś w stanie stwierdzić czy wartość, którą widzisz w bilansie jest wartością realną.

Natomiast ocena poziomu zapasów uzależniona jest od branży jaką reprezentuje dana firma. Spróbuj oszacować, jak długo zapasy zalegają w jej magazynach. W tym celu skorzystaj ze wskaźnika rotacji zapasów. Przyrównaj ich wartość do średniej miesięcznej sprzedaży (suma rocznych przychodów/12). Jeśli np. wartość zapasów jest trzykrotnie wyższa, oznacza to, że musi minąć kwartał, aby Twój kontrahent wyprzedał zmagazynowane towary czy produkty gotowe. Im ten czas jest dłuższy, tym większe ryzyko, że zmagazynowane aktywa nie będą atrakcyjne dla potencjalnego kupującego. No i właśnie ocena tego czasu jest zróżnicowana dla poszczególnych branż (spożywcza, modowa, nowoczesnych technologii).

Należności z tytułu dostaw i usług to środki pieniężne, których oczekuje Twój kontrahent od swoich klientów. Im tych należności więcej, tym potencjalnie większe możliwości, aby regulować zobowiązania krótkoterminowe, ale niekoniecznie. Na podobnej zasadzie, jak w przypadku zapasów, można oszacować, jak długo Twój kontrahent oczekuje na płatności. Jeśli ten czas jest niepokojąco długi, to istnieje ryzyko, że te należności w ogóle nie zostaną już uregulowane. Nastąpi wtedy konieczność, aby zaksięgować ich wartość jako koszt. Sukcesem nie jest zatem, aby wyłącznie wypracować wysoki poziom przychodu i zysku, ale aby te zyski spłynęły na konto firmy.

Uwaga na pozycję innych należności! Często są to rozrachunki z właścicielami, które nigdy już nie zostaną zwrócone spółce. Należy o tę wartość pomniejszyć kapitały własne.

Źródła finansowania majątku przedsiębiorstwa

Po drugiej stronie bilansu (pasywa) znajdziesz odpowiedź na pytanie, czym spółka sfinansowała przedstawiony w aktywach majątek trwały i obrotowy, czy są to środki własne, kredyty bankowe i leasingi czy kredyt kupiecki.

Na kapitały własne składa się zasób środków, które były od momentu założenia spółki (kapitał podstawowy) zgromadzone w okresie prowadzonej działalności (kapitał zapasowy i rezerwowy) oraz bieżący zysk spółki. Kapitałów własnych nie utożsamiaj z gotówką, tą znajdziesz w aktywach obrotowych. Im większy udział środków własnych w źródłach finansowania majątku, tym firma stoi na trwalszych fundamentach. Wielkość kapitałów zapasowych i rezerwowych świadczy o tym, iż w ubiegłych latach spółka nie dość, że wypracowała zysk, to jeszcze dodatkowo nie został on w całości wypłacony w formie dywidendy. Polityka wzmacniania pozycji kapitałowej pozytywnie świadczy o właścicielach spółki. Zrównoważona wielkość kapitałów własnych i pozostałych pozycji pasywów oznacza, iż ryzyko rozkłada się po równo na samą spółkę i pozostałe podmioty z nią współpracujące.

Źródłem spłaty zobowiązań długoterminowych (czyli z terminem spłaty powyżej roku) jest w uproszczeniu wypracowywany zysk netto i amortyzacja. Natomiast zobowiązania krótkoterminowe są spłacane ze środków możliwych do uzyskania ze sprzedaży zapasów, należności które spłyną z tego tytułu oraz ze środków pieniężnych już zgromadzonych na rachunku.

Źródła finansowania majątku przedsiębiorstwa

Kredyt kupiecki a analiza bilansu

Kredyt kupiecki, którego udzielasz Twojemu kontrahentowi jest prezentowany w jego bilansie jako zobowiązania z tytułu dostaw i usług. Wielkość tej pozycji możesz ocenić podobnie jak w przypadku zapasów i należności z tytułu dostaw i usług. Niepokojąco wysoki poziom zobowiązań handlowych może świadczyć o tym, że spółka wykorzystuje dominującą pozycję wobec jej dostawców lub, co gorsza, ma problem z terminowym regulowaniem zobowiązań.

Analiza tych kilku głównych pozycji rachunku zysków i strat oraz bilansu pozwoli Ci wyrobić sobie zdanie o Twoim kontrahencie. Jeśli masz dostęp do informacji dodatkowych czy opinii biegłego rewidenta, to zapoznaj się z ich treścią. Zawarte w nich informacje mogą ułatwić ocenę. Jeśli początkowo odczuwasz trudność w analizie danych, to nie załamuj się… analiza finansowa to trudna sztuka, której zasady można opisać w opasłej księdze. Z biegiem czasu każde kolejne sprawozdanie finansowe będzie miało przed Tobą coraz mniej tajemnic.

Chcesz zobaczyć sprawozdanie finansowe danej firmy? Wpisz jej NIP lub nazwę, następnie przejdź do części "Dokumenty finansowe".

Szukaj

Autorem artykułu jest Marcin Mielewczyk

Poradnik o pisaniu biznesplanu

Poradniki ALEO.com - ikona
Zespół ALEO.com przygotował kolejny poradnik, w którym tym razem skupiliśmy się na wszystkich aspektach zakładania własnej firmy. Poruszamy w nim takie kwestie jak:
• wybór formy prowadzenia działalności gospodarczej oraz najważniejsze cechy każdej z nich;
• aspekty prawne funkcjonowania firmy, takie jak kwestie podatkowe czy zatrudnianie pracowników;
• kwestie zmian w polskim systemie podatkowym, wprowadzone przez tak zwany "Polski Ład".

E-book dostępny jest dla wszystkich użytkowników naszego serwisu.
Wszystkie nasze artykuły blogowe wyjaśniające wątpliwości związane z zakładaniem własnej firmy znajdziecie na naszym blogu, w zakładce Założenie firmy.

Poprzednie e-booki wciąż są dostępne w części contentowej ALEO.com, w sekcji Poradniki.

Czytaj także

Sprawozdanie finansowe, czyli drogowskaz w biznesie

Sprawozdanie finansowe, czyli drogowskaz w biznesie

Każdego dnia podejmujesz decyzje, które mają wpływ na Twoją firmę. Zapewne często zastanawiasz się, czy warto współpracować z danym przedsiębiorcą i jakie to niesie ryzyko. Im więcej masz informacji, tym wybór staje się prostszy. Zanim więc podejmiesz współpracę lub zainwestujesz swoje środki, sięgnij do sprawozdania finansowego swojego potencjalnego klienta.

więcej »

Krajowa Informacja Skarbowa – czym się zajmuje i jak z niej korzystać?

Krajowa Informacja Skarbowa – czym się zajmuje i jak z niej korzystać?

Krajowa Informacja Skarbowa (wcześniej Krajowa Informacja Podatkowa) istnieje w Polsce od 1 lipca 2006 r. Przez dwanaście lat swojego funkcjonowania pomogła milionom polskich podatników, wspierając ich nie tylko merytorycznie, ale również technicznie. Specjaliści KIS wyjaśniają wszelkie zawiłości w przepisach...

więcej »

Faktura VAT marża – co powinna zawierać i kiedy ją wystawić?

Faktura VAT marża – co powinna zawierać i kiedy ją wystawić?

Faktura VAT marża to konstrukcja, która pozwala na skorzystanie z odrębnej procedury rozliczenia podatku VAT. Mogą jej użyć podmioty, które rozliczają się na podstawie marży. Czy takie rozwiązanie jest korzystne? W jakich branżach się je stosuje? Jak poprawnie wystawić taką fakturę? O tym kilka słów w niniejszym artykule.

więcej »

Prokurent i prokura – jaka jest ich odpowiedzialność i uprawnienia?

Prokurent i prokura – jaka jest ich odpowiedzialność i uprawnienia?

Prokura jest bardzo popularną instytucją, funkcjonującą w przedsiębiorstwach, szczególnie prowadzonych w formie spółek prawa handlowego. Daje ona wiele możliwości w zakresie reprezentowania podmiotu i podejmowania wiążących czynności prawnych za wspólników lub członków zarządu. Niejednokrotnie prokura mylona jest jednak ze zwykłym pełnomocnictwem.

więcej »