Czym jest kultura organizacji?

Czym jest kultura organizacji?

W każdej firmie panują określone normy postępowania, które z całą pewnością ułatwiają funkcjonowanie firmy. W naszym najnowszym artykule przyjrzymy się pojęciu kultury organizacji i temu, jakie spełnia funkcje. Zapraszamy do lektury.

Z artykułu dowiesz się między innymi:
✔ czym jest kultura organizacyjna;
✔ jakie funkcje spełnia kultura organizacyjna;
✔ jakie wyróżniamy typy kultur organizacyjnych.

Czym jest kultura organizacji?

Definicji kultury organizacji możemy odnaleźć wiele. Są one bardzo zbliżone, ale w naszym artykule przytoczmy definicję Bogdana Nogalskiego - polskiego ekonomisty, profesora w dziedzinie organizacji zarządzania.

Można śmiało stwierdzić, że to pojęcie będące częścią teorii zarządzania, jest czymś, co towarzyszy ludzkości od zarania dziejów. Edgar Schein wyróżnił trzy elementy kultury organizacyjnej, które nazwał poziomami:
• artefaktów - wszelkich widocznych i namacalnych objawów kultury organizacyjnej. Może być to charakterystyczne słownictwo (artefakty językowe), ubiór pracowników (artefakty fizyczne) czy też rytuały w danej firmie (artefakty behawioralne);
• norm i wartości - elementów wyrażanych na przykład w misji firmy czy filozofii organizacyjnej. Mogą być to cele firmy (KPI), czy też wzajemne relacje w zespole na przykład “rodzinna atmosfera”;
• założenia - przekonania, którymi kieruje się organizacja i jej członkowie. Poziom ten stanowi fundament kultury organizacyjnej.

Piramida elementów kultury organizacyjnej Edgara Scheina

Sposób funkcjonowania ludzi w firmie i społecznościach pracowniczych towarzyszy nam od wieków. Kultura organizacji to zjawisko, które ciężko opisać, ale można wyróżnić strefy, gdzie ona się objawia:
• strefa współżycia społecznego - więzi międzyludzkie, wzajemne traktowanie;
• strefa warunków materialnych - obejmuje ona na przykład elementy wyposażenia biura, urządzenia na których pracują pracownicy - wszystko to, co pozwala na prawidłowe działanie organizacji;
• strefa informacyjna - sposób komunikowania się członków organizacji, formy wymiany komunikacji;
• strefa własnej osobowości - akceptowanie odrębności jednostek oraz dążenie do samorealizacji.

Funkcje kultury organizacyjnej

Znając definicję, możemy zatem stwierdzić, że kultura organizacyjna pomaga wyznaczyć za
sady i sposób funkcjonowania firmy. Do najważniejszych funkcji możemy zatem zaliczyć:
• integrację pracowników, dawanie im poczucia tożsamości z organizacją;
• ułatwianie komunikacji w organizacji poprzez ujednolicenie języka i sposobu komunikacji;
• ustanowienie norm, zasad i standardów w organizacji;
• pomoc w łagodzeniu konfliktów wewnątrz organizacji;
• generuje zaangażowanie, zwiększa zaufanie i ułatwia współpracę;
• unifikuje metody i kryteria oceny podwładnych;
• wzmacnia poczucie identyfikacji;
• nastawia pracowników bardziej na wyniki niż na procesach i metodach stosowanych do ich uzyskania;
• umożliwia zrozumieć misję i strategię organizacji.

Kultura organizacyjna pozwala ograniczyć niepewność wewnętrzna wynikającą z nieustannie zmieniającego się otoczenia. Pozwala także na zjednywanie sobie osób, którym bliska jest misja, wizja i wartości jakie reprezentuje organizacja.

Typy kultur organizacji

Istnieją różne klasyfikacje typów kultury organizacji. Najczęściej przytaczany jest model Charlesa Handy'ego, później dopracowany i rozwinięty przez Rogera Harrisona. Wyróżniają oni 4 typy kultur organizacji:
Kultura władzy, zwana także Kulturą Zeusa - sformalizowana organizacja, często pozbawiona centralizacji. Istnieje w niej krąg władzy lub charyzmatyczny lider decydujący o organizacji, komunikujący się bezpośrednio z członkami. Zaletą kultury władzy jest to, że organizacja jest szybka i responsywna, a wadą - to, że pracownik będzie podlegał komuś, kto ma silne przekonania, ale może też szybko zmienić zdanie, licząc, że inni dotrzymują mu kroku.
Kultura ról (Kultura Apolla) - organizacja o wysokim stopniu sformalizowania i centralizacji,stabilna, z dobrze ugruntowanymi formalnymi zasadami i procedurami. Kultura Apolla to dobrze zdefiniowana hierarchia organizacyjna, która jest jasno rozumiana i ściśle egzekwowana. Zaletą tego typu jest to, że pracownicy dokładnie rozumieją, czego się od nich oczekuje, a także mają zdefiniowane procesy i procedury, których należy przestrzegać. Minusem tego modelu jest to, że takie środowiska są mniej adaptacyjne i “zwinne” w zmieniającym się środowisku.
Kultura zadań (Kultura Ateny) - wysoki stopień centralizacji, ale niski stopień sformalizowania. Są to elastyczne i zorientowane na wyniki firmy, często pracujące w oparciu o projekt. Dobrze reagują na konkurencyjne środowisko, ale wymagają od członków dużej współpracy i komunikatywności. Zaletą tego modelu jest dynamika zespołu i zrozumienie. W tym modelu nie odnajdą się osoby, które lubią strukturę i regularność w swoim dniu pracy.
Kultura jednostki (Kultura Dionizosa) - pozbawiona sformalizowania i centralizacji. Koncentruje się na środowisku pracy, które jest samokierowane i oparte na statusie. Zaletą tego modelu jest to, że jednostki działają na podstawie własnej motywacji. Nie jest to dobre środowisko dla osób, które przyzwyczajone są do bycia kierowanym i źle odnajdą się w takim modelu.

Typy kultury organizacji zostały przedstawione w formie obrazkowej i z całą pewnością pozwala to na łatwiejsze zrozumienie. Poniżej zamieściliśmy ilustrację wyżej wymienionych typów w ich formie obrazkowej.

Typy kultury organizacyjnej

Kultura władzy to pajęczyna - w jej centrum znajduje się władza - Zeus, a rozkład odpowiedzialności wyznacza pajęcza sieć - im bliżej środka sieci, tym pracownik posiada większą władzę i wyższą pozycję.

Kultura Roli - symbolem jest świątynia grecka. Siła organizacji oparta jest na filarach, a na jej szczycie znajduje się władza.

Kultura zadań - symbolem jest siatka. W różnych punktach na sieci rozmieszczeni są pracownicy- uzależnione jest od tego to, jakie zadania wykonują i jaki jest priorytet tych zadań.

Kultura jednostki - symbolem jest grono lub zbiór gwiazd. Głównym celem istnienia organizacji jest pomoc jednostce w realizacji jej celów.

Podsumowanie

Świadomie budowana kultura organizacji sprawia, że organizacja wyróżnia się na tle innych. To także sposób na przyciąganie do firmy odpowiednich osób - takich, które dzielą wartości przedsiębiorstwa. Sprawi to bowiem, że nowi członkowie istniejącej już struktury łatwiej dopasowują się do zespołu.

Źródło grafiki: https://unsplash.com/photos/wD1LRb9OeEo

Poradnik o pisaniu biznesplanu

Poradniki ALEO.com - ikona
Zespół ALEO.com przygotował kolejny poradnik, w którym tym razem skupiliśmy się na wszystkich aspektach zakładania własnej firmy. Poruszamy w nim takie kwestie jak:
• wybór formy prowadzenia działalności gospodarczej oraz najważniejsze cechy każdej z nich;
• aspekty prawne funkcjonowania firmy, takie jak kwestie podatkowe czy zatrudnianie pracowników;
• kwestie zmian w polskim systemie podatkowym, wprowadzone przez tak zwany "Polski Ład".

E-book dostępny jest dla wszystkich użytkowników naszego serwisu.
Wszystkie nasze artykuły blogowe wyjaśniające wątpliwości związane z zakładaniem własnej firmy znajdziecie na naszym blogu, w zakładce Założenie firmy.

Poprzednie e-booki wciąż są dostępne w części contentowej ALEO.com, w sekcji Poradniki.

Czytaj także

Jakie prawa i obowiązki ma pracodawca?

Jakie prawa i obowiązki ma pracodawca?

Najczęściej mówi się o tym, jakie prawa ma pracownik. A jakie obowiązki powinien spełniać pracodawca i jakich przepisów przestrzegać? Co z prawami pracodawcy? Czy jest to takie oczywiste? Przeczytaj nasz artykuł, by rozwiać swoje wątpliwości.

Jakie prawa i obowiązki ma pracownik?

Jakie prawa i obowiązki ma pracownik?

Każda osoba pracująca na etacie ma swoje prawa i obowiązki, w tym wykonywanie pracy sumiennie oraz stosowanie się do poleceń przełożonego. Wszystkie czynności muszą być zgodne z umową o pracę i Kodeksem pracy. Jak Kodeks reguluje prawa i obowiązki pracownika? Przeczytaj nasz artykuł by dowiedzieć się więcej.