Czym są produkty podwójnego zastosowania?

Czym są produkty podwójnego zastosowania?

Towary podwójnego zastosowania to specjalna kategoria produktów, które mogą być jednocześnie wykorzystywane zarówno w charakterze cywilnym, jak i militarnym. W grupie tej znajduje się wiele innowacyjnych technologii, ale także komputery i elektronika. Zasady obrotu nimi, a zwłaszcza eksport, są ściśle regulowane. W jaki sposób? Sprawdź w naszym artykule.

Z artykułu dowiesz się między innymi:
✔ czym są produkty podwójnego zastosowania;
✔ jak są katalogowane i klasyfikowane;
✔ kto wydaje zezwolenie na obrót takimi produktami.

Niektóre materiały i rozwiązania wykorzystywane w celach wojskowych znajdują również szerokie zastosowanie na rynku cywilnym. Mogą być to produkty używane przez nas codziennie do nauki czy pracy, jak komputery, jednak w rękach specjalisty mogą stanowić broń samą w sobie.

To właśnie od jego charakteru i sposobu wykorzystania w znacznej mierze zależy to, czy np. do wprowadzania przedmiotu na rynek, czy handlu transgranicznego konieczne będą specjalne zezwolenia lub posiadanie koncesji.

Przed przystąpieniem do działania należy więc dokładnie zapoznać się z obowiązującym prawem i zakresem regulacji, odnoszących się do konkretnej grupy towarów. Międzynarodowe porozumienie co do listy konkretnych produktów i związanych z ich obrotem procedur może podlegać dynamicznej zmianie.

Czym są produkty podwójnego zastosowania?

Stosunkowo duża grupa produktów, przede wszystkim związanych z najnowszymi technologiami, oprogramowaniem, rozwojem materiałów czy takimi segmentami rynku jak telekomunikacja, znajduje zastosowanie zarówno na rynku cywilnym, jak i wojskowym. W wielu przypadkach to właśnie rozwój sprzętu wojskowego prowadzi do uzyskania najbardziej innowacyjnych produktów, kierowanych do szerokiego grona konsumentów.

Dzielenie się taką technologią może być jednak zagrożeniem z punktu widzenia polityki bezpieczeństwa i obronności. W przypadku nieograniczonego transferu produkcji tego typu, mogłoby dojść do złamania między innymi ustalanych pakietów sankcji. W związku z tym, towary podwójnego zastosowania wymagają zupełnie innego podejścia, a ich produkcja oraz obrót nimi są regulowane, zwłaszcza jeżeli dotyczy to tranzytu poza granice wspólnoty europejskiej lub innej grupy państw, np. NATO.

Produkty podwójnego zastosowania — katalog

Choć wydaje się, że to stosunkowo niewielka grupa towarów, w rzeczywistości technologii tego typu jest całkiem sporo. Są przy tym w znacznym stopniu wewnętrznie zróżnicowane – niektóre mają znacznie większy potencjał militarny od innych, co przekłada się na konieczność wprowadzenia zwiększonej kontroli.

Najważniejszą częścią rozporządzenia jest załącznik, który wskazuje konkretne produkty podwójnego zastosowania. Wykaz ten nie jest stały, ale – co zrozumiałe – zmienia się wraz z rozwojem technologii. Załącznik nr 1 wprowadza kontrolny spis towarów i podział na 10 kategorii:

Ich wywóz i sprzedaż poza granice Unii Europejskiej wymaga uzyskania odrębnych zezwoleń. Nie ma przy tym znaczenia, czy są to towary nowe, czy używane. Nie można również sprzedawać bez zezwolenia produktu, w odniesieniu do którego technologia podwójnego zastosowania jest istotnym elementem funkcjonowania lub możliwe byłoby np. jej wyodrębnienie.

Jeszcze bardziej restrykcyjnie rozporządzenie podchodzi do produktów podwójnego zastosowania, wyszczególnionych w załączniku numer 4. W ich przypadku posiadanie odpowiedniego zezwolenia jest konieczne nawet w przypadku handlu wewnątrz wspólnoty europejskiej, bez opuszczania jej obszaru celnego.

Tego typu towary podwójnego zastosowania są podzielone na dwie kategorie:

  • W pierwszej znajdują się produkty, wobec których istnieje możliwość stosowania krajowego zezwolenia generalnego na handel wewnątrzunijny, w tym produkty technologii zmniejszonej wykrywalności za pomocą odbitych fal radarowych, produkty objęte unijną kontrolą strategiczną, produkty unijnej kontroli strategicznej (kryptoanaliza) oraz produkty technologii rakietowych (MTCR).
  • W drugiej umieszczono produkty, w przypadku których nie ma możliwości stosowania krajowego zezwolenia generalnego dla handlu wewnątrz Unii Europejskiej, w tym produkty objęte Konwencją o Zakazie Broni Chemicznej (CWC) czy produkty technologii jądrowej (NSG).

Obrót produktami podwójnego zastosowania — czy potrzebne jest zezwolenie?

Zarówno w przypadku towaru podwójnego zastosowania, jak i produktu, którego istotną częścią jest towar podwójnego zastosowania, konieczne jest uzyskanie zezwolenia na jego wywóz. Najpierw należy jednak sporządzić listę kontrolną, uwzględniającą podane wyżej kategorie oraz 5 dodatkowych grup technicznych:

  • w grupie A znajdują się systemy, urządzenia i części składowe
  • w grupie B urządzenia testujące, kontrolne i produkcyjne
  • w grupie C materiały
  • w grupie D oprogramowanie
  • a w grupie E technologie.

Każdy produkt, widniejący w załączniku rozporządzenia 2021/821 posiada także osobny numer kontrolny oraz szczegółowy opis, umożliwiający szybkie zweryfikowanie czy podlega on kontroli. W przypadku stwierdzenia takiej konieczności, należy złożyć stosowny wniosek o wydanie zezwolenia do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Wprowadzenie do obiegu czy świadczenie pośrednictwa w obrocie towarów podwójnego przeznaczenia bez odpowiednich zezwoleń jest zagrożone odpowiedzialnością karną.

Klauzula catch-all — co to takiego?

Wskazane wyżej rozporządzenie 2021/821 wprowadza również możliwość zdecydowanie szerszej kontroli produktów, które – nawet jeśli nie są wyszczególnione w załącznikach – mogłyby być np. zmodyfikowane i wykorzystane jako broń lub do jej produkcji. Umożliwia to klauzula catch-all, uprawniająca odpowiednie służby do przeprowadzenia kontroli zgodności, jeżeli istnieje podejrzenie, że towar mógłby zostać wykorzystany w ten sposób.

Eksport towarów podwójnego zastosowania — co warto wiedzieć?

Istnieją trzy rodzaje dokumentów, uprawniających do eksportu towarów podwójnego zastosowania:

  • indywidualne zezwolenie dotyczy jednego eksportera oraz konkretnego odbiorcy;
  • globalne zezwolenie umożliwia eksport do różnych użytkowników końcowych;
  • generalne unijne zezwolenie dotyczy eksportu towarów podwójnego przeznaczenia do określonych krajów, poza wspólnotą europejską.

W przypadku chęci wywozu towarów podwójnego zastosowania, należy złożyć oświadczenie o korzystaniu z zezwoleń lub koncesji, umowy dotyczące obrotu, zgody (o ile są wymagane), które otrzymał importer, a także w przypadku handlu wewnątrz UE certyfikat importowy lub oświadczenie odbiorcy.

Adres URL grafiki: https://unsplash.com/photos/1LTunOck3es

Poradnik o pisaniu biznesplanu

Poradniki ALEO.com - ikona
Zespół ALEO.com przygotował kolejny poradnik, w którym tym razem skupiliśmy się na wszystkich aspektach zakładania własnej firmy. Poruszamy w nim takie kwestie jak:
• wybór formy prowadzenia działalności gospodarczej oraz najważniejsze cechy każdej z nich;
• aspekty prawne funkcjonowania firmy, takie jak kwestie podatkowe czy zatrudnianie pracowników;
• kwestie zmian w polskim systemie podatkowym, wprowadzone przez tak zwany "Polski Ład".

E-book dostępny jest dla wszystkich użytkowników naszego serwisu.
Wszystkie nasze artykuły blogowe wyjaśniające wątpliwości związane z zakładaniem własnej firmy znajdziecie na naszym blogu, w zakładce Założenie firmy.

Poprzednie e-booki wciąż są dostępne w części contentowej ALEO.com, w sekcji Poradniki.

Czytaj także

Jakie prawa i obowiązki ma pracownik?

Jakie prawa i obowiązki ma pracownik?

Każda osoba pracująca na etacie ma swoje prawa i obowiązki, w tym wykonywanie pracy sumiennie oraz stosowanie się do poleceń przełożonego. Wszystkie czynności muszą być zgodne z umową o pracę i Kodeksem pracy. Jak Kodeks reguluje prawa i obowiązki pracownika? Przeczytaj nasz artykuł by dowiedzieć się więcej.

Jakie czynniki biologiczne i technologiczne stwarzają szczególne zagrożenie dla pracownika?

Jakie czynniki biologiczne i technologiczne stwarzają szczególne zagrożenie dla pracownika?

Istnieją pewne grupy zawodów, które są szczególnie narażone na niebezpieczeństwa wynikające ze specyfiki branży. Mowa tu m.in. o zagrożeniach biologicznych i technologicznych. Co warto wiedzieć na ich temat? Dowiedz się tego z naszego artykułu.

Jakie prawa i obowiązki ma pracodawca?

Jakie prawa i obowiązki ma pracodawca?

Najczęściej mówi się o tym, jakie prawa ma pracownik. A jakie obowiązki powinien spełniać pracodawca i jakich przepisów przestrzegać? Co z prawami pracodawcy? Czy jest to takie oczywiste? Przeczytaj nasz artykuł, by rozwiać swoje wątpliwości.

Okres wypowiedzenia umowy o pracę - jak liczyć?

Okres wypowiedzenia umowy o pracę - jak liczyć?

Sytuacja na rynku pracy potrafi być zmienna. Czasem pracodawca decyduje się na wypowiedzenie umowy, a czasem to pracownik chce odejść. Zanim strony zdecydują się na taki ruch, warto poznać zasady, jakie obowiązują podczas wypowiadania umowy o pracę.